Door: Marcel Hulspas  
            Gepubliceerd: donderdag 6 mei 2010 00:03
            Update: donderdag 6 mei 2010 00:24

Heet u toevallig De Rijke? En bent u ook rijk? Heet u Van Dam? En woont u op een dam? Dan moet u een mailtje sturen naar Hein Daanen, hoogleraar verbonden aan TNO in Soesterberg. De afgelopen weken ontvingen mensen die De Korte of De Lange heten een brief van Daanen, waarin hen werd gevraagd een online enquxc3xaate in te vullen xe2x80x93 over hun lichaamslengte. Een grap, dachten velen. Maar daar staat TNO niet echt om bekend.

xe2x80x98Absoluut geen grapxe2x80x99, liet Daanen in het Algemeen Dagblad weten. xe2x80x98Wij willen nagaan of iemand met de naam De Lange inderdaad langer is dan de gemiddelde Nederlander, en iemand met de naam De Korte ook echt kleiner is. Wat het nut hiervan is? Dat we straks weten wat de erfelijke component is, dus of de achternaam iets zegt over de lengte.xe2x80x99 Die laatste kromzin zal voor rekening van het AD komen, maar duidelijk is wel dat Daanen een waarlijk groots onderzoeksterrein heeft geopend heeft.

Acht jaar geleden ontdekten Amerikaanse wetenschappers dat een plaatsje als Jacksonville mensen aantrekt met de achternaam Jackson, en dat er een merkwaardige correlatie bestaat tussen de eerste letter van een voornaam en het beroep: Dennis was vaak een dentist. Hierdoor aangestoken publiceerden twee Belgische organisatiepsychologen in 2008 een onderzoek waaruit bleek dat dit xe2x80x98naam-letter-effectxe2x80x99 ook in Belgixc3xab optreedt (Denize werkte bij Delhaize). En vorig jaar promoveerde Raymond Smeets (xe2x80x98meneer Vis blijkt vaak een visboerxe2x80x99) in Nijmegen op hetzelfde onderwerp. Maar Daanen gaat een reuzenstap zetten. Tot nu toe denken psychologen dat dit effect ontstaat langs onbewuste weg: mensen van wie de achternaam met een B begint, vinden de B leuk, willen ook B doen, willen met B trouwen en in het plaatsje B wonen.

Maar als het om je lengte gaat, heeft het onbewuste niets te willen. Of wel. Als Daanen vindt dat De Lange iets langer is, heeft hij bewezen dat we onszelf langer kunnen denken. En dat lijkt me heel waarschijnlijk. Omdat lange De Langes zoxe2x80x99n onderzoek nu eenmaal leuker vinden dan korte De Langes, en dus eerder mee zullen werken. Hetzelfde geldt voor korte De Kortes, rijke De Rijkes en dambewoners die Van Dam heten. Een ander effect dat succes garandeert, is dat familienamen niet gelijkmatig over het land verdeeld zijn, en lichaamslengte vast ook niet. De combinatie van die twee moet geheid een aantal xe2x80x98interessantexe2x80x99 correlaties opleveren. Kortom, over een jaar zal Hein Daanen hebben bewezen dat we onszelf langer kunnen denken. En rijker. En dat vrouwen met overgewicht er verstandig aan doen hun naam te veranderen in xe2x80x98De Dunnexe2x80x99. En dat door de kracht van het onbewuste! En wij maar denken dat TNO zoxe2x80x99n saai instituut is.
marcel.hulspas@depers.nl